مارک کارنی کیست؟| نخست وزیر جدید کانادا و چهره شماره یک عبور از بحران‌های اقتصادی

رویداد۲۴ | مریم وحیدیان: مارک کارنی در رقابت اردیبهشت ماه امسال برای جانشینی جاستین ترودو به عنوان نخست‌وزیر کانادا پیروز شد. اقتصاد کانادا طی تصمیمات دونالد ترامپ برای اعمال تعرفه‌های سنگین بر واردات کالا‌های کانادایی، با مشکل مواجه شد و در پی تصمیم جاستین ترودو برای استعفا، حزب لیبرال کانادا رهبری را معرفی کرد که سابقه ریاست بانک مرکزی انگلستان و کانادا را داشته است. او در اولین سخنرانی پس از پیروزی وعده داد که در جنگ تجاری علیه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیروز خواهد شد. حالا او در نخستین اجلاس داووس در سال ۲۰۲۶ نیز غوغا کرده و انتقادات صریحی را به عملکرد رئیس جمهور آمریکا داشته است. 

نخست‌وزیر کانادا، در نشست سالانه رهبران اقتصادی و سیاسی جهان با لحنی صریح اعلام کرد که نظم جهانیِ تحت رهبری ایالات متحده به پایان رسیده و نظام حکمرانی جهانی در حال تجربه «گسستی» عمیق است؛ گسستی که با رقابت فزاینده میان قدرت‌های بزرگ تعریف می‌شود. او هشدار داد در عصری که «سیاست عریان قدرت» بر جهان حاکم می‌شود، اگر قدرت‌های میانه با یکدیگر متحد نشوند، خود به «بخشی از منو»‌ی قدرت‌های بزرگ تبدیل خواهند شد.

کارنی که پس از مقابله با رویکرد تهاجمی دونالد ترامپ به کانادا به مقام نخست‌وزیری رسید، در سخنانی پرشور در داووس، بی‌آنکه مستقیماً نامی از ترامپ یا ایالات متحده ببرد تأکید کرد که «نظم مبتنی بر قواعد» بیش از آنکه واقعیتی پایدار باشد، همواره نوعی خیال مفید بوده است و اکنون زمان پایین کشیدن این تابلو فرا رسیده. او با استقبال و تشویق ایستاده حاضران مواجه شد و گفت قدرت‌های میانه‌ای مانند کانادا می‌توانند در دوران قدرت‌های بزرگِ مهارنشده، در شکل‌دهی به نظمی جدید نقشی تعیین‌کننده ایفا کنند.

شهرت مارک کارنی به عنوان یک چهره برتر اقتصادی به حدی است که او در سال ۲۰۱۳، اولین فرد غیرانگلیسی بود که به عنوان رئیس بانک مرکزی انگلستان منصوب شد و به مدت هفت سال در این سمت باقی ماند، اتفاقی بی‌سابقه در بیش از ۳۰۰ سال تاریخ این نهاد مالی. او همچنین سابقه سکانداری ریاست بانک مرکزی کانادا از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳، که شامل دوران رکود بزرگ اقتصادی نیز بودف بر عهده داشت و توانست با عملکرد موفقش، به عنوان یکی از چهره‌های برتر حوزه بانکداری شناخته شود. کارنی هیچ‌گاه سابقه حضور در مناصب سیاسی را نداشت. با این حال، او توانست رقابت برای جانشینی جاستین ترودو را به‌راحتی ببرد. انتخابات بعدی فدرال کانادا برای ماه اکتبر برنامه‌ریزی شده، اما بسیاری انتظار دارند که این انتخابات زودتر و شاید همین ماه، برگزار شود و مشخص نیست که مارک کارنی بتواند کرسی نخست وزیری را حفظ کند یا خیر.

مارک کارنی کیست؟

مارک کارنی متولد ۱۶ مارس ۱۹۶۵ در فورت اسمیت در شمال غربی کانادا به دنیا آمد. او که در کانادا بزرگ شد، مدرک کارشناسی خود را در سال ۱۹۸۸ از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. علاقه‌اش به اقتصاد پس از شرکت در سخنرانی‌های جان کنت گالبریت، اقتصاددان برجسته کانادایی-آمریکایی، شکل گرفت. او سپس تحصیلات خود را در رشته اقتصاد در دانشگاه آکسفورد ادامه داد و موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در سال ۱۹۹۳ و دکتری در سال ۱۹۹۵ شد. او در شرکت گلدمن ساکس مشغول به کار شد و تا مقام مدیرعاملی بخش بانکداری سرمایه‌گذاری در این شرکت ارتقا یافت. او در دوران حضورش در گلدمن ساکس، به آفریقای جنوبی پس از دوره آپارتاید کمک کرد تا به بازار‌های بین‌المللی اوراق قرضه دسترسی پیدا کند و در سال ۱۹۹۸ به روسیه در مواجهه با بحران مالی مشاوره داد.

کارنی در بانک مرکزی کانادا

مارک کارنی در سال ۲۰۰۳ بخش خصوصی را ترک کرد و به بانک مرکزی کانادا پیوست. ابتدا به عنوان معاون رئیس بانک و سپس به عنوان معاون ارشد وزیر دارایی فعالیت کرد. وی درست پیش از بحران اقتصادی جهانی در ۲۰۰۷، به عنوان رئیس بانک مرکزی کانادا منصوب شد. او در دوران حضورش به عنوان رئیس بانک مرکزی کانادا، نرخ بهره را به طرز چشمگیری کاهش داد. بعد‌ها این اقدام کارنی به عنوان یکی از عوامل کلیدی در تداوم سرمایه‌گذاری کسب‌وکار‌ها در دوران رکود اقتصادی شناخته شد. او همین رویکرد را زمانی که به لندن رفت و ریاست بانک مرکزی انگلستان را بر عهده گرفت، دنبال کرد.

اصلاحات در بانک مرکزی انگلستان و ایفای نقش در دوران خروج از برگزیت

در نوامبر ۲۰۱۲، جورج آزبورن، وزیر خزانه‌داری بریتانیا، با اعلام اینکه کارنی جانشین مروین کینگ به عنوان رئیس بانک مرکزی انگلیس (BOE) خواهد شد، بسیاری را شوکه کرد. چراکه نخستین بار بود که یک فرد غیربریتانیایی به این سمت منصوب می‌شد. درست زمانی که کارنی این مسئولیت را بر عهده گرفت که اقتصاد بریتانیا نشانه‌هایی از بهبود پایدار پس از رکود اقتصادی را نشان داد.

بیشتر بخوانید: آلیس وایدل کیست؟| رهبر حزب راستگرای آلمانی که در تلویزیون آلمان او را «فاحشه نازی» خطاب کردند

کارنی به سرعت استراتژی را که پیش‌تر در کانادا اجرا کرده بود، به کار گرفت. این استراتژی شامل اطلاع‌رسانی به بازار‌ها درباره برنامه‌های بانک مرکزی بود، با این تأکید که نرخ بهره بسیار پایین بانک تا زمانی که نرخ بیکاری در بریتانیا از حدود ۸ درصد به زیر ۷ درصد کاهش یابد، حفظ خواهد شد، مگر در شرایط غیرمنتظره. با این حال، زمانی که نرخ بیکاری زودتر از موعد به زیر ۷ درصد رسید، نگرانی‌هایی درباره افزایش نرخ بهره ایجاد شد که باعث شد کارنی اعلام کند چنین افزایش‌هایی محدود خواهند بود. او بعد‌ها مجبور شد با آشفتگی‌های اقتصادی ناشی از تصمیم بریتانیا در سال ۲۰۱۶ برای خروج از اتحادیه اروپا (برگزیت) نیز مقابله کند. کارنی در سال ۲۰۲۰ و با پایان دوره‌اش، از سمت خود به عنوان رئیس بانک مرکزی انگلیس کناره‌گیری کرد.

نقش کارنی در همه‌پرسی‌های حساس

برخلاف روسای پیشین بانک مرکزی که معمولاً در مسائل سیاسی مداخله نمی‌کردند، کارنی در دو همه‌پرسی حساس نقش ایفا کرد.

در سال ۲۰۱۴، او هشدار داد که در صورت استقلال اسکاتلند، این کشور ممکن است مجبور شود برای استفاده از پوند، برخی اختیارات مالی خود را به بریتانیا واگذار کند. او همچنین پیش از همه‌پرسی برگزیت، او اعلام کرد که خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا می‌تواند باعث رکود اقتصادی شود. پس از رأی به خروج و استعفای دیوید کامرون از نخست‌وزیری، ارزش پوند سقوط کرد و کارنی در یک پیام عمومی تلاش کرد تا به مردم اطمینان دهد که نظام مالی کشور به فعالیت عادی خود ادامه خواهد داد.

مسئولیت‌های محیط زیستی و بین المللی مارک کارنی

کارنی در طول سال‌های حضورش در بانک مرکزی، تجربه زیادی در برخورد با دونالد ترامپ به دست آورد. ترامپ نه‌تنها از ژانویه امسال تعرفه‌های سنگینی بر کالا‌های کانادایی اعمال کرده، بلکه حتی پیشنهاد الحاق کانادا به آمریکا را مطرح کرده است.

از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸، کارنی به عنوان رئیس «هیئت ثبات مالی»، یک هیئت بین المللی که مسئول نظارت بر سیستم مالی جهانی است، انتخاب شد. این نقش، او را در مرکز واکنش جهانی به سیاست‌های اقتصادی دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ قرار داد. او همچنین در اجلاس‌های گروه ۲۰ (G۲۰) حضور پررنگی داشت و از نزدیک سیاست‌های ترامپ را در عرصه جهانی دنبال می‌کرد.

کارنی علاوه بر اقتصاد، در حوزه پایداری زیست‌محیطی نیز فعال بوده است. در سال ۲۰۱۹، او به عنوان فرستاده ویژه سازمان ملل در امور تغییرات اقلیمی منصوب شد و در سال ۲۰۲۱، «اتحاد مالی گلاسکو برای کربن صفر» را راه‌اندازی کرد که گروهی از بانک‌ها و مؤسسات مالی برای مقابله با تغییرات اقلیمی را شامل می‌شود.

اما پس از استعفای جاستین ترودو در ژانویه، شرایط تغییر کرد. ترودو، که پس از کناره‌گیری وزیر دارایی، کریستیا فریلند، دچار بحران حزبی شده بود، به دلیل کاهش شدید محبوبیتش از سمت خود کناره‌گیری کرد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که ترودو قصد داشت کارنی را به عنوان وزیر دارایی منصوب کند، اما در رقابت جانشینی ترودو مارک کارنی با اختلاف زیاد پیروز شد و توانست خود را به عنوان فردی توان مقابله با سیاست‌های ضدکانادایی ترامپرا دارد، معرفی کند.